Bolle- Tiet- Mie- Vaa- Zoo- Laa- Tie- Doe- Hæ

Teun

Tein

1+ 2/L Hs

met L

Lateinse Namen

Teunladder

Teunen

Scheuten

Uitleg over alle Namen

1
2
3
4
5
6
7
8
9

1
3
5
6
8
10
12
13
15

100%
111%
125%
133%
150%
166%
188%
200%
220%

4000
17
8
6
4
3
21/3
2
12/3

1. Teunsoort
2. Sekunde
3. Terts
4. Kwart
5. Kwint
6. Sext
7. Septiem
8. Oktaaf
9. Nove

Doo
Ree
Mie
Faa
Sol
Laa
Tie
Doo
Ree

Boom
Doeie
Daat
Kwart
Klinkt
Best
Doeze
Top
Laatst

Bolle
Tiet
Mie
Vaa
Zoo
Laa
Tie
Doe

Wat "Bodemteun" betekent, en ook Laagste Teun, of Grontteun, kan heten.
Wat "Bolle Tiet" betekent, en stelt dat ye goet beliggaamt bent.
Wat "Mêine, of Morie (Voor) Mêi" betekent in het Medieterraans.
Wat "Vaar", Baan, Weg, Snelheit, of Wentzoo (Tempoo), kan betekenen.
Wat "Zoo hep ik beleeft" betekent, en Zoo staat morie op zelf gekozen weize.
Wat "Laten Klinken" betekent en klinkt als de verlossing van de Bodemteun.
Wat "Ten Bate van (Aan) Yau" betekent in het Medieterraans.
Wat "Een Goeie Beurt geven" betekent, en kwaa invulling verschilt per perzolaag.
Wat "Ik hau van mêin Leven" betekent, om de deet te verkopen.

Top - Bodem = 1 Bal =   7  Teunen (  8 - 1 =   7)
                                     =  12 Teinen  (13 - 1 = 12)


(Bolle Tiet Mie Vaar) Een Bolle Tiet Genoemt op Mêin Vaar,
ook wel Bonnie Rait genoemt, en Vaa betekent een Vaart (Kielzog), Weg, of Baan)
(Zoo Laat, Gjie Doe Hæ) Tot Zoo Laat, dan kom ik Lief Doen, Hæ!
want Tie Doe betekent dat ye lief wil doen, zodat een ander zich prettig voelt bêi gêizelf.



De 7 Teunen over 12 Teinen verdeelt binnen 1 Bal.
1 Tein wort meestal 1 Halve Teun genoemt, wat verkeerde verwachtingen wekt, en onduideluik is. Het woort (Vaksoort → Akkoort) is eigenluik een overeenkomst, en geen Reeks Teinen!


Tie is een Nutten per Tein, die 1 Halve Teun genoemt wort.
Teinmookwestie = Bolle x (1 + 2/ L) [Herts]
Teinsprong = 2 x Bolle x (1/ K - 1/ L) [Herts]
Teunsoort = Teinreeks (Vaksoort), of
Vaksoort = Σ Bolle x (1 + 2/ L) [Herts]      met L = 4000, 8, 4, 7/3.

Nr

Tietel

Tie

Netten

Teun

L

Teun %

Bôovrêisheel

 

1

Teunsoort

1

C

Bolle

4000

100%

1,000

 

 

Lage Doeie

2

Cies

33,33

106%

 

 

2

Doeie

3

D

Tiet

17

110,5%

1,122

 

 

Lage Terts (Droeve teun)

4

Es

12

116%

1,189

 

3

Terts

5

E

Mie

8

125%

1,260

 

4

Lage Kwart

6

F

Vaa

6

133%

1,335

 

 

Kwart (Shieke teun)

7

Vies

5

140%

1,414

 

5

Lage Klinkt

8

G

Zoo

4

150%

1,498

 

 

Klinkt

9

As

3,50 (7/2)

157%

 

 

6

Sext

10

A

Laa

3

167%

1,682

 

 

Lage Doeze

11

Bes

2,50 (5/2)

180%

1,782

 

7

Mooie Doeze

12

B

Tie

2,33 (7/3)

187%

1,889

 

8

Top

13

C

Doe

2

200%

2,000

 

 

Lage Laatste

14

Cies

1,77 (16/9)

213%

 

 

9

Laatst

15

D

1,65 (15/9)

220%

2,250

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Lage betekent een Verlaagde Teun, en een Hoge Teun is een Normale Teun. Een grotere afstant vanaf de Grontteun is op een toetsenbort het weider spreiden van ye vingers. Dit geeft een Lage Doeze de bêinaam Kleine Doeze, om de kleinere spreiding van ye vingers, maar ook de in Herts genoemde Mookwestie (Frekwentie), van een Lage Doeze, is lager dan, die van een Mooie Doeze, dus kan dit verschil net zogoet met Lage, en Mooie, genoemt worden!


Bolle- Tiet- Mie- Vaa- Laa- Zie- Zoo- Gjie- Daa

Teun

Tein

1+ 2/L Hs

met L

Teunen

Scheuten

Uitleg over alle Namen

1
2
3
4
5
6
7
8
9

1
3
5
7
9
10
12
13
15

100%
111%
125%
140%
157%
167%
187%
200%
220%

4000
17
8
5

3
2⅓
2
1⅔

Boom
Doeie
Daat
Kwart
Klinkt
Best
Doeze
Top
Laatst

Bolle
Tiet
Mie
Vaa
Laa
Zie
Zoo
Gjie
Daa

Wat "Bodemteun" betekent, en ook Teunsoort, of Grontteun, kan heten.
Wat "Bolle Tiet" betekent, en stelt goet beliggaamt te zêin.
Wat "Mêine, of Morie (Voor) Mêi" betekent in het Medieterraans.
Wat "Vaar", Baan, Weg, Snelheit, of Wentzoo (Tempoo), kan betekenen.
Wat "Laat" betekent, en is de grootste Teunsprong vanaf de Gronteun.
Wat "Ten Bate van (Aan) Yau" betekent in het Medieterraans.
Wat "Zoo hep ik beleeft" betekent, en Zoo staat morie op zelf gekozen weize.
Wat "Een Genot voor even" betekent, en dat zau een mieniemale teit bevatten.
Wat "Daar" betekent, en dat kan dan beter: "Daar op die Daarnuu".

(Bolle Tiet Mie Vaa) Een Bolle Tiet (Genoemt), (Op) Mêin Vaart, ook wel Bonnie Rait, en Vaa betekent een Vaart (Kielzog), Weg, of Baan)
(Laa, Zie, Zoo, Gjie, Daa), Laat (Yezelf) Zien, (want) Zoo gaat het daar ook! want Laat jezelf zien, gaat bêinaa alteit over Blote Tieten.

Nr

Tietel

Tie

Netten

Teun

L

Teun %

Bôovrêisheel

 

1

Teunsoort

1

C

Bolle

4000

100%

1,000

 

 

Lage Doeie

2

Cies

33,33

106%

1,066

 

2

Doeie

3

D

Tiet

17

110,5%

1,122

 

 

Lage Terts (Droeve teun)

4

Es

12

116%

1,189

 

3

Terts

5

E

Mie

8

125%

1,260

 

4

Lage Kwart

6

F

6

133%

1,335

 

 

Kwart (Shieke teun)

7

Fies

Vaa

5

140%

1,414

 

 

Lage Klinkt

8

G

4

150%

1,498

 

5

Klinkt

9

As

Laa

3,50 (7/2)

157%

1,566

 

6

Sext

10

A

Zie

3

167%

1,682

 

 

Lage Doeze

11

Bes

2,50 (5/2)

180%

1,782

 

7

Mooie Doeze

12

B

Zoo

2,33 (7/3)

187%

1,889

 

8

Top

13

C

Gjie

2

200%

2,000

 

 

Lage Laatste

14

Cies

1,77 (16/9)

213%

2,123

 

9

Laatst

15

D

Daa

1,65 (15/9)

220%

2,250

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Maagjeur Teunschalsels

1.

C

G

D

A

E

B

Fies

Cies

As

Es

Bes

F

Bodem

2.

D

A

E

B

Fies

Cies

Gies

Dies

Bes

F

C

G

D

3.

E

B

Fies

Cies

Gies

Dies

Aïes

F

C

G

D

A

Terts

4.

F

C

G

D

A

E

B

Fies

Des

As

Es

Bes

Kwart

5.

G

D

A

E

B

Fies

Cies

Gies

Es

Bes

F

C

Klinkt

6.

A

E

B

Fies

Cies

Gies

Dies

Aïes

F

C

G

D

Sext

7.

B

Fies

Cies

Gies

Dies

Aïes

F

C

G

D

A

E

Doeze

8.

C

G

D

A

E

B

op

Fies

Cies

As

Es

Bes

F

Top

-

1#

2#

3#

4#

5#

6#

7#

4~

3~

2~

1~

Wellen (#) en Wollen (~)


1    Welloze en Wolloze Teunschalsels
7    Teunschalsels met Wellen
4    Teunschalsels met Wollen               
12  Teunschalsels


Een A Maagjeur Teunschalsel

Een As Maagjeur Teunschalsel

Verhogingen en verlagingen
Er staat, op +8 Zooiwîes vanaf het grontwoort, een vast Gjuuwoor (Voorzetsel) voor een grontwoort, en dat is Heel (of Edel, of Toetaal, of Bont), en lager, op +6 Zooiwîes, staat dan Wol (of Haar, Weer, Be, of Vooraf) en op +10 Zooiwîes staat dan Wel (of Weldaar, Vertoon, of Verken)
Als ye -IES achter een netten (Letter) zet, dan wort daar de scheut (Toon), die een Tein boven die netten staat, mee bedoelt, en als ye -ES achter een netten zet, dan wort daar de scheut, die een Tein lager staat dan die netten mee bedoelt. De As is ook een Tein lager dan de A, en ook de Es is een Tein lager dan de E. Verhogingen heten wellen (#), en verlagingen heten wollen (b, of ~). Aan het begin van een scheutenbalk wort opgegeven hoeveel wellen of wollen er gebruikt worden, want hieraan kan ye herkennen in welke van de 12 Teunschalsels er gespeelt moet worden.

Dit geeft bêi verhogingen andere namen dan bêi verlagingen. Het is soms duideluiker, om het over een Aïes te hebben dan een Bes, terweil eigenluik dezelfde Tein bedoelt wort. In een scheutenbalk is een Aïes op een andere lêin (of notenbalk) geschreven dan de Bes, en dan zie ye dat de A- balk wel gebruikt wort door de Aïes, wat in serie duideluiker kan zêin, omdat de nettens op opeenvolgende lêinen geplaatst moeten worden.
Bêivoorbeelt: B Maagjeur: B- Cies- Dies- E- Fies- Gies- Aïes- B, en niet B- Cies- Es- E- Fies- As- Aïes- B.

Op padier bestaat muziek uit een scheutenbalk met 5 lêinen (met eronder, en erboven, 3 hulplêinen, die er pas staan, als er een zohoge, of zolage, scheut geplaatst staat). Er staat een G- sleutel, of een F- sleutel voor, zodat de 2de lêin van onderen de G is, of dat de 2de lêin van boven de F is. De F- sleutel hep ye voor de linkerhant van de pieranó. De G- sleutel wort door violen, en blaasinstrumenten, en de rechterhant van de pieranie, gebruikt. Een scheut kan op een lêin, of precies tussen 2 lêinen in, staan, waardoor ye maar 4 lêinen nodig hept, om een Top hoger te schrêiven.Ye hept een aantal Wellen, of Wollen, aangegeven, en een maatsoort (4/4, Vierkwarts, of 5/4, Vêifkwarts), plus een wentzoo, wat het aantal slagen in 20 Pozen, of een mienuut, aanduit. Zie Muziek lezen onderaan voor meer over muziek lezen.


Andere mogeluikheden met minder Teunen

2- klank

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

As

A

Bes

B

Bodem

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

Klinkt


Als ye een klinkt naar beneden springt, is dat naar de lagere kwart van het Teunschalsel. C wort F, F wort Bes, enzovoort.
2 klinkten omlaag is een Teun lager. 2 klinkten omhoog is een Teun hoger. De Teinsprong tussen de Bodem en de Klinkt is 7 Teinen, wat precies 150% van de grontfraaiekwestie is. Mooidoeleren is het koeplet, of Herfraai (Refrein), nog eens spelen in een Teun, of een Tein, hoger, wat herhaalt kan worden.

3- klank, oftewel de Maagjeur Teunreeks

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

As

A

Bes

B

Bodem

E

F

Fies

G

Gies

A

Aies

B

C

Cies

D

Dies

Terts

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

Klinkt


4- klank, oftewel het Maagjeur Doeze Teunreeks

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

As

A

Bes

B

Bodem

E

F

Fies

G

Gies

A

Aies

B

C

Cies

D

Dies

Terts

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

Klinkt

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

As

A

Doeze


Maagjeur Doeze Teunreeksen hebben een normale Doeze afstant tot het Top, en bieden hebben de grote terts in de Teunreeks. Ik noem maagjeur Doeze liever mooi Doeze, omdat een Teinsprong naar het Top mooier klinkt, en een Doeze, zoals in de Pentatonische Teunschalsel hieronder klinkt eerder opvallend.

5- klank (Pentatonische Teunschalsel of Droeve Teunschalsel)

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

Gies

A

Bes

B

Bodem

Es

E

F

Fies

G

As

A

Bes

B

C

Des

D

Verlaagde Terts of Droeve scheut

F

Fies

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

Kwart

G

Gies

A

Aies

B

C

Cies

D

Dies

E

F

Fies

Klinkt

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

Gies

A

Doeze


De verlaagde terts in deze Teunschalsel laat hem Mieneur klinken.

6- klank (Pentatonische Teunschalsel plus de Djez scheut)

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

Gies

A

Bes

B

Bodem

Es

E

F

Fies

G

As

A

Bes

B

C

Des

D

Verlaagde Terts of Droeve scheut

F

Fies

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

Kwart

Fies

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Lage Klinkt of Djez scheut

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

Klinkt

Bes

B

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

As

A

Doeze


De djezscheut in C is de Fies, wat maakt dat de djezscheut soms vies genoemt wort, en niet vaak gespeelt kan worden. Soms als verbindingsscheut in een riedel, via de kwart naar de klinkt, en soms als beginscheut, waar een riedel aan vast gespeelt wort.

De 3 Verminderde Teunschalsels, of Lage Terts Teunschalsels

C

Cies

D

Es

E

F

Fies

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

De verminderde Teunschalsels hebben om de 3 Teinen een Teun, zodat er maar 3 verschillende zêin. Vanzelfsprekent kan ye wel op een 3 Teinen hogere Teun beginnen, en eindigen.

De 4 Terts Teunschalsels

C

Cies

D

Es

E

F

Fis

G

Gies

A

Bes

B

C

Cies

D

Es

De grote Terts Teunschalsels hebben om de 4 Teinen een Teun, zodat er maar 4 verschillende zêin. Vanzelfsprekent kan ye wel op een 4 Teinen hogere Teun beginnen, en eindigen.

Zie mêin gebruiksleis voor meer uitleg over Teunschalsels, of mêin konstanten pagiená.


De Middeleeuwse Teunschalsels

De middeleeuwse Teunschalsels waren licht verschillent van de huidige maagjeur, en mieneur, Teunschalsels, plus de ziegeuner Teunschalsels.
Ye hat naast de doo- ree- mie- Teunschalsel nog 7 andere Teunschalsels!
Ze zêin gebazeert op de verschillende Teunreeksen (of Teunschalsels), die ye kan spelen binnen een Maagjeur Teunschalsel.
Bêivoorbeelt in C hep ye de mogeluikheit, om andere Teunreeksen te spelen, die slechts de Teunen van de C- Teunschalsel bevatten.
Yonisch is zoals det Bolle- Tiet- Mie Teunschalsel gaat, en de andere Teunschalsels hebben andere volgordes van de Teun- sprongen binnen een Teunschaalsel.


I
Yonisch

II
Morisch

III
Frigisch

IV
Lidisch

V
Mixolidisch

VI
Aeolisch

VII
Lootrantvrief

C

D Mieneur7

E Mieneur7

F

G7

A Mieneur7

B Verminderd7

C
D
E
F
G
A
B
C


2
2
1
2
2
2
1

D
E
F
G
A
B
C
D


2
1
2
2
2
1
2

E
F
G
A
B
C
D
E


1
2
2
2
1
2
2

F
G
A
B
C
D
E
F


2
2
2
1
2
2
1

G
A
B
C
D
E
F
G


2
2
1
2
2
1
2

A
B
C
D
E
F
G
A


2
1
2
2
1
2
2

B
C
D
E
F
G
A
B


1
2
2
1
2
2
2


De Teunsprongen in Teunschalsels

Dit zêin de Teunreeksen die gespeelt kunnen worden zonder van Teunschalsel te veranderen.

Trappen

1

2

3

4

5

6

7

Teunreeksen

Maagjeur grote 7

Mieneur 7

Mieneur 7

Maagjeur grote 7

Maagjeur 7

Mieneur 7

Vermindert 7

Grontteunen

C

D

E

F

G

A

B

Teunen in de Teunreeks

C- E- G- B

D- F- A- C

E- G- B- D

F- A- C- E

G- B- D- F

A- C- E- G

B- D- F- A


Een mieneur Teunschalsel, die gelêik is aan een maagjeur Teunschalsel van een andere Teun, is alteit de 2de, 3de of 6de trap van de gespeelde Teunschalsel.
Bêivoorbeelt: Een C mieneur Teunschalsel is de Teunschalsel van Bes, As, of Es.
                        C is de 2de trap van de Bes Teunschalsel, die 2 klinkten lager is (2 Teinen lager).
                        C is de 6de trap van de Es Teunschalsel, die 3 klinkten lager is. (3 Teinen hoger)
                        C is de 3de trap van de As Teunschalsel, die 4 klinkten lager is (4 Teinen lager).

2 klinkten omhoog is 2 Teinen hoger, en 2 klinkten omlaag is 2 Teinen lager.
Bêivoorbeelt 2 klinkten boven C uit is een D (2 wellen).
Ook 5 klinkten omhoog is een Tein lager, en 5 klinkten omlaag is een Tein hoger.
Bêivoorbeelt 5 klinkten boven C uit is een B (5 wellen).


De Mieneur Teunschalsels

In Mieneur Teunschalsels wort alteit met de verlaagde terts gespeeld.
De makkeluikst te herinneren Mieneur Teunschalsel is de Maagjeur Teunschalsel van de verlaagde terts.
          Bêivoorbeelt in C is de C mieneur Teunschalsel gelêik aan de Es Teunschalsel (C, D, Es, F, G, As, Bes, C) (-3, -6, -7).
De tweede mogeluikheit is de Maagjeur Teunschalsel te spelen van een Teun lager.
          Bêivoorbeelt in C is dat de Bes Teunschalsel (C, D, Es, F, G, A, Bes, C) (-3, -7).
De derde mogeluikheit is de Maagjeur Teunschalsel te spelen van twee Teunen lager.
          Bêivoorbeelt in C is dat de As Teunschalsel (C, Des, Es, F, G, As, Bes, C) (-2, -3, -6, -7).

De tweede mogeluikheit heeft slechts een Es en een Bes als verandering ten opzichte van de C Teunschalsel. (2 wollen)
De eerste klinkt al wat vreemder met een Es, een As, en een Bes erin. (3 wollen)
En de derde klinkt het vreemdst, met de meeste andere Teunen ten opzichte van de Maagjeur Teunschalsel. Deze heeft een Es, As, Bes en Des erin. (4 wollen)

Hier zêin de verschillende namen voor de mieneur Teunschalsels:

Vanzelfsprekent mieneur (-3, -6, -7) is de eerste mogel�kheit.
Haarmonisch mieneur (-3, -6) heeft een 3 Teinen sprong tussen As en B.
Melodisch mieneur (-3) heeft slechts een verlaagde terts, maar als het naar beneden wort gespeelt zêin de sext en Doeze wel verlaagd.

Eigenluik mist de Pentatonisch mieneur Teunschalsel (-3, -7):
De tweede mogeluikheit is zoals een gewone Maagjeur Teunschalsel, met een verlaagde Terts, en een verlaagde Doeze.
Een Doeze Teunreeks (C7) is met een kleine Doeze (-7), en een Maagjeur Doeze Teunreeks heeft een grote Doeze.
In een C Doeze Teunreeks kan ye met een pentatonische C Teunschalsel spelen (C, Es, F, G, Bes, C), en dat klinkt dan Droef.

Daarnaast hep ye de zigeuner- Teunschalsels die Oosters klinken, die allen een (-6, +7) sprong in zich hebben van 3 Teinen (zoals het Haarmooifief mieneur).
De Spaanse zigeuner Teunschalsel gaat (in C) zo: C, Des, E, F, G, As, B, C. Let op de kenmerkende As- B sprong. Ook Des- E is een 3 Teinensprong.
De Balkan Teunschalsel gaat (in C) zo: C, D, Es, Fies, G, As, B, C. Deze Teunschalsel maakt nog een 3 Teinen sprong van Es naar Fies.


Teunreeksen en hun Sinsyalen

Teunreeks

Sinsyaal

Teunen in de Teunreeks

Niewe Teunreeks naam

Niew Sinsyaal

C Maagjeur

C

C E G

-

-

C Mieneur

C Mie

C Es G

-

-

C Maagjeur kleine 7

C7

C E G Bes

C Maagjeur 7

C 7

C Mieneur kleine 7

C Mie7

C Es G Bes

C Mieneur 7

C Mie7

C Maagjeur grote 7

C Maj7

C E G B

C Maagjeur Mooi 7

C M

C Mieneur grote 7

C Mie7

C Es G Bes

C Mieneur Mooi 7

C Mie M

C Maagjeur kleine 9

C-9

C E G Bes Cies

C Maagjeur 14

C14

C Mieneur kleine 9

C Mie-9

C Es G Bes Cies

C Mieneur 14

C Mie14

C Maagjeur grote 9

C9

C E G Bes D

C Maagjeur 15

C 15

C Mieneur grote 9

C Mie9

C Es G Bes D

C Mieneur 15

C Mie15

C Vermindert

C Min-

C Es Fies A

C Tertsie

-

C Vol Vermindert

C Min-8

C Es Fies A C

C Volle Tertsie

-

C Tertsgeweis

C +5

C E Gies C

C Terts

-

C Maagjeur 6

C Maj6

C E G A

-

-

C Mieneur 6

C Mie6

C Es G A

-

-



De niewe namen zêin gebazeert op een inzicht, dat ye het Doeze Teunreeks ook maagjeur Doeze, of mieneur Doeze, zau noemen, omdat ze het Doeze laten klinken. De Bolle- Tiet- Mie- Teunschalsel gebruikt het grote Doeze, wat de 12de Tein is, in plaats van de 11de Tein, en dat vint ik mooier, graasyeuzer, en bekender, klinken dan het Doeze Teunreeks klinkt. Maar de meeste Doeze Teunreeksen gebruiken de kleine Doeze, en het zau prettig zêin, als dat ook de Doeze scheut genoemt was, en niet de kleine Doeze scheut. In de hedendaagse naamgeving wort er gesproken over een maagjeur Doeze, als er een mooie Doeze bedoelt wort. Dit is verwarrend, omdat er al Teunreeksen zêin, die zoo genoemt worden. Met Maagjeur 14 wort de Maj7 4- klank bedoeld, plus de Tein boven het Top. Met Mieneur 15 wort de Mie7 4- klank bedoeld, plus de 15de Tein, oftewel de sekunde boven het Top.


Beschrêivingen van Leitmie

Een maat gaat vanaf een vertiekale lêinie tot het volgende vertiekale lêinie in een scheutenbalk. Voor de muziek staat naast het aantal wellen, of wollen, alteit het leitme sinsyaal, om aan te geven hoeveel slagen er in een maat staan. 4/4 heeft 4 slagen, terweil 3/4, of 3/3, 3 slagen in een maat hebben. Zie het tellen rechts in de grafiek, om het aantal slagen per maat te herkennen.

Maatsoorten (of Metrum)
3 Kwarts
4 Kwarts
5 Kwarts
6 Kwarts
3 Triolen
7 Achtsten
15 Zestienden

Sinsyaal
3/4
4/4
5/4
6/4 of 12/8
3/3 of 6/6
7/8
15/16

Deunsoorten
Mals (Wals)
Diskoo
-
Droef
Djez
Spaanse muziek
Spaanse muziek

Tellingen
1, 2, 3
1, 2, 3, 4
1, 2, 3, 4, 5
1, 2, 3, 4, 5, 6 of 1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4
1, 2, 3 of 1, 2, 3, 4, 5, 6
1, 2, 3, 1, 2, 3, 4
1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4, 1, 2, 3


Opmaat
Tegen Leitme
Swing Leitme
Trillers
Viebrató
Sinkoop (Syncope)
Als Harp (Arpeggio)
De Opgerekte Scheut (Fermate)

Betekent dat ye begint te spelen of te zingen net voor de eerste tel van een maat.
Betekent dat ye op de 2de, en de 4de, tel van een 4/4 maat speelt, of zingt.
Betekent dat ye de oneven, en de even, scheuten, verschillent van teitsduur speelt, zodat de riedel hobbelt.
Betekent dat ye een Teinsprong blêift herhalen met een vast Wentzoo, en een vaste teitsduur per Teun.
Betekent dat ye een lange Teun herhaaldeluik licht verhoogt, en dan licht verlaagt, en dit maakt de Teun voller.
Betekent dat ye niet op de tel speelt, maar naast de tellen van de maat, en dat is uitzonderluik.
Betekent dat ye een Teunreeks niet met alle Teunen tegelêik aanslaat, maar iedere Teun apart.
Betekent dat ye de scheut kan aanhauden, zolang ye zelf juist acht, maar wat langer dan de geschreven teitsduur.


Andere begrippen zêin Wentzoo en Galm.
Galm betekent, dat ye de klank langer laat klinken, dan de rest van de scheuten in de riedel.
Wentzoo wort uitgedrukt in maatslagen per mienuut, en ligt meestal ront. of boven, de 60 slagen per mienuut.

Aanslagsoort maakt hart en zacht geluit mogeluik.
Dit is bêi Xielofoon, Pieranó, of Drums, door Harder, of Zachter, aan te slaan, maar bêi Saxofoon doe ye dit door met ye tong tegen het riet te slaan, want dat klinkt harder dan verbonden Teunen spelen, zonder ye tong te gebruiken. Bêi Viool doe ye het door sneller, of trager, te strêiken met ye stok, en bêi (Bas-) Gietaar door harder, of zachter, te plukken aan de snaren.

Geluitsterkte of Volume wort in scheutenschrift aangegeven, door er een gradatie van volume bêi te schrêiven.
Pieranissiemó (Uiterst Zacht), Pieranó (Zacht), Metzoo Forte (Matig Hart), Forte (Hart), en Fortissiemó (Zeer Hart).
Krescendó betekent Aanzwellent (van Zacht naar Hart), en Diemienuendó betekent wegebbent (van Hart naar Zacht).
Dit zêin Dietaliedaanse namen, die door de hele werelt gebruikt worden voor het schrêiven luitheit van muziek.

Er zêin Spaanse deunsoorten in mêin dingenleis. Deze Deunsoorten klinken ritmisch heel anders dan hun Westerse gelêiken. Ze worden vaak met magoestische gietaren, en veel perkussie- instrumenten, gespeeld, wat in de rest van de werelt niet gebruikeluik is.

Deunsoorten
uit Spanje

Tanghoo
Vlaflip (Flamenco)
Tsyaa Tsyaa Tsyaa
Sambaa (Rumbaa)
Salsaa
Meerenge (Merenge)
Vonkzie (Ballade)
Dgjunkie (Punk)
Klassiekó
Exnaamlaateskiek (Eskalatiek)
Bie Bop (Be Bob)
Reghæ (Reggæ)

Deunsoorten
uit andere Westerse landen

Mals (Wals)
Kuskoor (Diskoo)
Smartlap
Meerhernader (Serenade)
Broksyoo (Rock)
Droef (Bloez)
Vonkie (Funk)
Ozoon (Soul)
Vanvader (Fanfare)
Loofs (Popmuziek)
Klupyavie (Djez)
Klepoverdie (Repzodie)

Vaste Mate

Beeindiging\ Klaar
Steetsrust
Bewerking
Voordracht
Aandacht

Onderlegging
Welgedaan
Verdringing
Profiel

Afdwaling

Alvaste Mates
Schemaa
Leitme
Gadansmaat
Herfraai
Afwisseling
Brug
Meermaat
Uitdrukking
Beindrukking
Haastloviezering
Koncentratie
Mêinverplaatsing

Redeyaleuzeringen
Mooienieweren
Bekêiken
Verblêiven
Paaien
Rapverteren
Niettemeiden
Boeien
Welteproeven
Vergeven\ Kibbelen
Berekenen\ Beroepen
Vereren\ Eerbubbelen

Roddelen\ Geruchten Spuien


Zie het Achtste zooiwîes om een volledig overzicht te krêigen van de mates en albruikdare middelen aldaar.

En ik ken een Spaans leitme dat begint met 3 klappen met 2 steeds kortere tussenpozen, gevolgt door 2 losse klappen met gelêike tussenpozen. Dit wert op een bonghoo gespeelt bêi een optreden.




Zwams 1 - Gansnaam Pazitdaarskanter (Muziekant)

 Nettens 

Legendá

4 Deling

GH\ K
D\ T
W
M

KNEEP →
TOP →
MT Openen →
MT Sluiten →

Keelkneep.
Tongtop.
Mont Open → Lippen Openen.
Mont Dicht → Lippen Dichthauden.

I\ OE
D\ T
Z\ S
X\ PS

TOPsteiger →
TOPdaler →
TOPkierhauwer →
TOPkierdaler →

Det Tongtop steigt op vanaf de kaak.
Det Tongtop daalt vanaf tegen de Huig gedrukt.
TOPkier kleinhauwen.
TOPkier hauwen & later dalen.

Klanksoort

Start

Midden

Reinste

Zoem: (1, 5, 9)
Weer: (2, 6, 10)
Stoot: (3, 7, 11)
Liggaams: (4, 8, 12)

Y_ Y
R G
GH K
H £

W M
V F
D T
DYh TSY 

L N
Z S
B P
X PS


Watergebeuren:

Bevatting

Zondaarrestnaam

Stofnaam

Sneeuwpop

Optrommeling

Vorst

Hoorn\ Haar\ Nagels\ Geenzachen

  Nedurlants  

  English  

  Moktop  

  Rooizêin Hoger  

Nr

Redeyaleuzeringen

Lesgebieden

Klanken

Telnamen

Daagse Mates

Duigse Mates

Vaste\ Alvaste Mates

Albruikdare Middelen

Vertalingen

Losbruikdare Missies

7
73


74


75


76



77


78


79


80


81


82


83


84



Beurperzolo's φ

Zoloo (Solo)


Zaaldare (Scene)


Doeyau (Duo)
(Yauwdoener)

Draagyoezie (Trio)
(Yoezedrager)


Vermenigingsliet
(Verenigingsliet)
(Liggaam)
Koter\ Pier
(Kind\ Peuter)

Stichtingsliet


Vankwilyeliet
(Famielielid)

Veryauwerde
(Ouder)

Paarteitsliet
(Partijlid)

Bedrêifsliet


Partner (Deelmagers)
(Yauwstuwer\ Stuwtyauer)
(Deelmager)

Pazitdaarse middelen

Snaar Middelen: Ghowair
Banyoo, Harp, Bas (Gietaar)

Perkunstenairzie Middel: Triangel
Bonghoo, Tamboerein

Strêik Middel: Levenlangdá (Viool)
Grottaa, Kontrabas

Zinnenmener: (Minnestreler): Loofsbent- zanger
Koorknaap, Fanvaderkoorliet,
Daardagbronkoor


Koorspel (Orgel): Paaskoordiewel
Haarrooinieká
(Accordion, Harmonica)

Liphoorn: Bazuin Luide hoorn
Stroomtgoet, Stroomspetter, Koornet
(Trombône, Trompet, Cornet)
Keelhoorn: Flut Hoorn BlokFluit
Dwarsfluit, Panfluit, Sinsyaalfluit

Riethoorn: Hæxoekteun Tril hoorn
Vaargoet, Klaarisienet, Pieper
(Saxofoon, Fagot, Klarienet, Feesttoeter)
Toetsenbort middel: Pieranó
Klaarmoriezangerbêi (Piano, Clavecimbel)

Greins Middel: Gong
Stalenpan, Xoekmooieteun
(Steelpan, Xielofoon) (Stant)
Petaalstroom: Basdrum (Pedaaltrom)
Pauken (Trillaag)

Stroomreike opstelling: Trommelopstelling
Snairtrom, Roffeltrommels,
Bekkens, Haaidet

   Naar 7 Rooizêin                          


Y_ Y © Vaksoort klank
(TOP Kierdalent)

R G © Vormeigen klank
(KNEEP Los © Stêif)

GH K © Zoef klank
(KNEEP- Stoot)

H £ © Stemklank
(TOPlaag + KNEEPlaag)


W M © Deun + Teunreeks- klank
(Mont Openent © Mont Dicht)

V F © Luide klank
(LIP Wintfluitent)

D T © Snerp klank
(TOP- Stoot)

DY_ TSY © Heuse klank
(TOPdaler-TOPkier-TOPkierdaler
met\ zonder Ruis)

L N © Bîedenklank
(TOPrakent)

Z S © Greinsklank (Gons)
(TOPkierhauwer)

B P © Boemklank
(LIPPEN- Stoot)

Φ PS © Sisklank
{KNEEPstoot © LIPstoot} + TOPkier



Gongie


Soepie


Stokkie


Zangie



Boemzie


Kunstzie


Toetsie


Koorgjie


Maatzie


Pieptie


Zoemtie


Schaltie




Algemeenheit
Dopwegentheit
Verentheit
Tokkkeldaarheit
Soepelheit
Vervreemtheit
Betekenishebbentheit
Bestrêikdaarheit
Beklopdaarheit
Rontzingentheit
Waagdaarheit
Pertiengenoemtheit
Reikweitehebbentheit
Stuwentheit
Bemisdaarheit
Rapluisterentheit
Weekheit
Beveiligdaarheit
Nadermaandaarheit
Lichtbrengentheit
Bruuskheit
Schokkentheit
Voorafbrokkelentheit

Knapvallentheit
Schrilheit
Syoogeventheit
Gierentheit
Koopdaarheit
Bescheurentheit
Pruttelentheit
Vochplakkentheit

Piepentheit
Listigheit



Mooieniewerentheit
Vastdwarrelentheit
Nogstuitdaarheit
Wellodieheusheit
Bezetdaarheit
Gauwrammentheit
Bontplantdaarheit
Gunstdoedaarheit

Baathebbentheit
Durventheit

Wolkomentheit


Heftigheit
Rapgedarentheit
Voorafweetdaarheit
Meerbietdaarheit
Sinsyaleerdaarheit

Reikwonentheit
Kwakentheit

Wintgeefdaarheit
Afweerdaarheit
Onderhaudentheit
Tsyilpentheit
Lonentheit

Koordaatheit
Leurduidigheit



Sinditnieëring\ Geleun
Teinhoogte\ Galm

Eggoo\ Bericht
Kast\ Teitsmoot
Rekking\ Teinweite
Oprekking\
Raakvlak\ Zwierreik

Bestemming\ Bespeling
Stemklank\

Dag\ Gevolgtrekking
Sietuatie\ Raakvlak

Zwalkreik\ Scheiding
Wolglans\ Netvoordemaat
Wollich\
Doorvloeiing\ Beantwoording
Voorlaten\ Maat
Gauwbolling\
Voordeel\ Opdemaat
Onthaal\ Vereenvaudiging

Schalling\ Beneming
Vertrilling\ Kanaliezering
Doorkoel\
Verschelling\ Bevatting
Steetsgehoorde\ Netvoordevlakkemaat

Rasping\ Betrekking
Stelmoe\ Spleetreik

Konbiedenwekking\ Opdevlakkemaat
(Kombienatie)\


Scheif- gegevens

Trenteer Scheif Mok l


Veltnaam k

Lengte Veltnaam k


Veltgroote k



Veltsoort k


Volgordevelt k


Hoogste Velt l


Scheifgrootte l


Scheiftoetaal l


Trenteer
Structuur Mok l

Volgorde Infoo l


Indexnamen l




Naamgeving


Noemer


Hulpie


Breete



Soortvorm


Uittelling


Optelling



Oprichting


Uiting


Namaak


Speciefiecering



Losbruikdare instrumenten

Ghowair (Bas, Normaal)



Perkunstenairzie


Levenlange (Sintesaaizer)
(Viool)
Zangstem- vormer

Losbruikdaar Orgel


Bazuin\ Trombòne


Dwarsfluit\ Panfluit



Hæxieteun


Pieranoo\ Fender Rhodes


Gong\ Xieloteun



Pauk\ Pedaaltrom


Losbruikdare Drumpeds



De 12 Deunsoorten, oftewel Liederen


Nr

Redeyaleuzeringen

Lesgebieden

Sinsyaal

Telnamen

Zachse Mates

Duigse Mates

Vaste\ Alvaste Mates

8
85


86


87


88


89



90



91



92


93



94




95


96

Gebeurtenissen

Bekêiken


Verblêiven


Paaien


Rapverteren
(Adverteren)

Niettemeiden



Boeien\ Eensreizen



Reikgeuren\ Kiften
GenotWelteproeven

Steetsheulen\ Vergeven
Kibbelen\


Berekenen\ Beroepen



Vereren\ Eensbubbelen




Beklozengeven


Roddelen\ Geruchten Spuien

Deunsoorten

Mals (Tanghoo)
  ()= Spaans

Kuskoor (Diskoo)
(Flamenkó)
(Verhuizing)
Smartlap
     (Tsyaa Tsyaa Tsyaa)

Zeergoetmaar (Serenade)
(Sambaa\ Rumbaa)

Broksyoo (Rock)
(Salsaa)


Droef (Blues - Bloez)
(Meerenghe)


Ballade
(Vonkie - Funk)


Ozoon (Soul)
(Punk - Dgjunkie)

Vanvader (Fanfare)
(Klassiekó)


Loofs (Pop)
(Escallatiek - Zaallachkeek)



Klupjavie (Djez)
(Be Bob - Bie Bop)

Klepoverdie (Repzodie)
(Reggaæ - Reghæ)
 Ding     Herschrevenen 


1


2


3


4


5



6


7



8



9



10




11


12


Malsdie


Kuskorie


Smartie


Nadertie


Broksyozie



Droevie


Hitzie



Ozoonzie



Vaartie



Poppie




Klupyazie


Rapzietie


Springentheit
Steetwegentheit

Opspringdaarheit
Tremmentheit

Voordehandliggentheit
Beerproduceerdaarheit
Redeproobrendaarheit
Lachklementheit
Schraalheit
Afslêitdaarheit
Steetsnaderentheit

Droefheit
Nietlaatdaarheit
Vergooidaarheit

Talentheit
Eensgezintheit
Happentheit
Kunstzinnigheit
Zieligheit
Lichtbrengentheit
Glansreikheit

Oplichtdaarheit
Troeperentheit
Strakheit

Aanprutteldaarheit
Losborreldaarheit
Dichtheit
Bezwaarmakentheit
Steetslandentheit
Ontvloeientheit


Afschrikdaarheit


Perzolaagheit
Gauwigheit
Bewolktheit
Schuiveldaarheit
Rontrêidentheit
Ontgadaarheit
Waardeerdaarheit
Verwoortdaarheit
Afplantdaarheit
Schatdaarheit
Dingentheit
Opwaardeerdaarheit
Aftastdaarheit
Behangdaarheit
Belêideniszoekentheit
Zelfbiddentheit
Gedoogdaarheit
Vierentheit


Vonkovergeventheit
Losbrantdaarheit
Vluggedarentheit

Prachtigheit
Lenigheit
Verstrekdaarheit
Afgunstigheit
Deugdzaamheit
Vaakverhelderdaarheit
Bekostigdaarheit
Verduurdaarheit
Nauwluisterentheit
Verderzweventheit
Blokvormdaarheit





Poorvocerentheit
Ruchtdaarheit


Klaar\ Schemaa
Beeindiging\

Verklemming\ Leitme
Verrusting\ Besluit

Bewerking\ Verlering
Interpretatie\ Syansmaat

Edelperk\ Skrienvulling
Voordracht\ Herfraai

Aandacht\ Afwisseling
Inkapseling\ Haastopschoning
                    \ Wisselplek

Steetsgave\ (Katalogiezering)
Groot\ Wordingsvol
Onderlegging\ Bemerking

Welglans\ Brug
Spier\ Afdoen
Zonnestelsel\ Betoetsing
Veelsterkernenlicht\
Verdringing\ Afname
Voorkomen\ Waanmaat
                     \ Verhaal

Pietsoorreik\ Uitdrukking
Poorfêinering\ Hulp
(Profiel)\


Vasteschalling\ Skriening
Inzicht\ Beindrukking

Afdwaling\ Koncentratie
Deunreik\ Beplaatsing

Scheif- Prompt

Gebruik Scheif #l, Mok m

Bekeer Terweil l


Ga naar l


Hop l


Tranteer Volgorde Mok l



Zet Volgorde op Mok l


Invoer van #l


Kies #l



Streep Scheif l weg



Struin door #l




Tranteer Invoerscherm
Mok l

Pers Mok k tot l



Muziek lezen van padier

Scheutenbalken zêin voorafgegaan door een sleutel, het aantal wellen en wollen van het te spelen Teunschalsel, en de maatsoort. Soms wort ook het Wentzoo aangegeven in een getal, wat het aantal slagen in een mienuut moet zêin. Maar ye hept ook Rust-, en Teun-, tekens, die van verschillende lengte kunnen zêin (1 Maat, ½e Maat, 1 Slag, ½e Slag, ¼de Slag, 1/8ste Slag, 1/16de Slag). Er is ook een punt achter een scheut als verlengingsteken, wat de scheut de helft langer laat duren, en verbindingstekens (ondoorbroken melodiën), en aanslagtekens (Accent sier op een scheut). Een bogie, om een scheut betekent, dat det wat langer opgerekt moet worden, zolang ye maar wilt (Fermate).

Een A Maagjeur Teunschalsel

Een As Maagjeur Teunschalsel

Een Des Maagjeur Teunschalsel

Een Bes Maagjeur Teunschalsel